De Tweede Wereldoorlog: een doorbraak?

In 1940 brak voor Nederland de Tweede Wereldoorlog uit. Opeens hadden alle zuilen één gemeenschappelijke vijand: Nazi-Duitsland. In de vijf oorlogsjaren verdwijnen de zuilen naar de achtergrond. In een kamp in Sint-Michielsgestel was door de Duitse bezetters een groep Nederlandse politici, schrijvers en hoogleraren gevangengezet als gijzelaars. In gevangenschap dachten zij na over een meer eensgezind en minder verdeeld Nederland. Zij streefden naar een doorbraak van de samenleving zoals deze voor de oorlog was: geen verzuilde samenleving meer.

De doorbraak kwam niet. Bij de eerste verkiezingen na de bevrijding, in 1946, stemden de meeste mensen weer op de partij van hun eigen zuil. In de onzekere tijd van wederopbouw steunden mensen op hun vertrouwde, verzuilde organisaties.