Menno Woudt

Het andere geluid van Click – The Ongoing Feminist Revolution

Vrouwen hebben altijd de helft van de wereldbevolking uitgemaakt. Maar waarom komt deze helft in de geschiedenis zo weinig naar voren?

De laatste jaren klinkt die vraag steeds vaker en is er ook steeds meer aandacht voor de rol van vrouwen in de geschiedenis. Alleen al in Nederland zijn op dit moment verschillende voorbeelden te noemen. Zo is in het Amsterdam Museum een tentoonstelling gebaseerd op het 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis van historica Els Kloek uit 2013. Een ander voorbeeld is F-Site, een digitaal platform over vrouwengeschiedenis dat op 29 oktober 2018 wordt gelanceerd. Ook wordt er een publiek debat gevoerd in hoeverre vrouwen een prominentere rol moeten krijgen in de Canon van Nederland, dat een overzicht moet geven van de vaderlandse geschiedenis.

Niet alleen in Nederland, over de hele wereld ontstaat er meer aandacht voor de rol van vrouwen in de geschiedenis. In deze beschouwing staat het project Click! The Ongoing Feminist Revolution centraal. Het betreft een website met een duidelijke missie: de geschiedenis van het feminisme in de Verenigde Staten van de laatste zeventig jaar onder de aandacht brengen. In deze beschouwing worden de sterke en zwakke kanten van dit digitale publiekshistorische project belicht.

De achtergrond

In oktober 2015 werd Click! gelanceerd. De website is een initiatief van Clio Visualizing History, een educatieve organisatie die naar eigen zeggen ‘inspringt op de vraag naar multimedia, innovatieve historische platforms’. Met Click! willen de makers de collectieve actie, maar ook de individuele prestaties van Amerikaanse vrouwen tussen 1940 en nu, zichtbaar maken. ‘Think of this as a conversation between generations, between men and women, between historians and the public’, zoals de auteurs het project zelf omschrijven. De naam van de website heeft een dubbele betekenis. Ten eerste wordt er verwezen naar een artikel van Jane O’Reilly uit 1971. Daarin omschrijft zij het moment dat bij steeds meer vrouwen het besef indaalt dat ook zij rechten hebben: de feministische ideeën ontwaken. Maar met de ‘click’ wordt, ten tweede, ook die van tegenwoordig bedoeld: een eenvoudige click op het internet, waarmee je toegang krijgt tot meer informatie.

Afbeelding 1 – De introductiepagina van Click! Opgehaald van https://www.cliohistory.org/click/

Het project wil de kloof tussen deze twee ‘clicks’ overbruggen door een online overzicht van de feministische geschiedenis van de Verenigde Staten. De website kent drie hoofdthema’s. Het eerste thema is Politics & Social Movements, waarbij onder andere de rol van vrouwen in de Amerikaanse politiek en in de civil rights movement wordt besproken. Het tweede thema heet Body & Health, waarbij wordt ingegaan op verschillende gender identitities. Het derde thema is Workplace & Family, waarin de rol van de vrouw binnen de werkende maatschappij wordt besproken. Binnen elk thema worden onderwerpen uitgelicht. De tekstuele uitleg wordt ondersteund door foto’s, afbeeldingen, video’s en veel doorverwijzingen. Naast de drie thema’s zijn er onder het kopje In the classroom lesplannen te vinden voor educatieve doeleinden. Tot slot kent de website een uitgebreide Resource library, waarin wordt doorverwezen naar verschillende archieven, boeken, artikelen en ander (online) beschikbaar materiaal. Naast de verschillende rubrieken kent de website ook nog een interactieve tijdlijn, die begint in 1941 bij de Tweede Wereldoorlog, en eindigt (vooralsnog) in 2016, bij de nominatie van Hillary Clinton als presidentskandidaat. Het biedt een overzicht van de ‘ongoing feminist revolution’ – een geschiedenis waar nog geen einde aan is.

Afbeelding 2 – Het menu van Click! met de verschillende themarubrieken. Opgehaald van https://www.cliohistory.org/click/

Dat Click! een project is met een missie blijkt alleen al uit de introductiepagina. De auteurs hebben duidelijk hun eigen positionality (Risam, 2015). De auteurs stellen dat feministen vaak op een stereotype wijze worden gepresenteerd (‘man-haters’, ‘bra-burners’). De definitie die bij Click! wordt gehanteerd volgt de visie van Freedman (2002), te weten dat feministen geloven dat ‘vrouw en man van gelijke waarde zijn’. Met die overtuiging vinden zij dat er meer aandacht moet zijn voor vrouwen, die een actieve, maar ondergewaardeerde rol hebben gespeeld in de geschiedenis.

Het project is opgezet door een groep Amerikaanse historici, van wie het overgrote deel vrouw was. Hoewel Clio Visualizing History vóór dit project voornamelijk documentaires en historische video’s maakte, is bewust gekozen voor een website als platform. Hoofdonderzoeker Susan Ware (2015) stelt dat er online al veel informatie over feminisme was, maar dat de geschiedenis van de vrouwenbeweging niet in diepte werd behandeld en niet altijd een volledig beeld gaf. Dit online project wil dat gat dichten.

De makers van het project hebben met de website het doel om zoveel mogelijk mensen te bereiken (Ware, 2015). Het mag dan wel over feministen gaan, de doelgroep reikt verder dan dat. Door de vele teksten, clips, foto’s en andere bronnen willen de makers elke bezoeker een eigen experience geven. Met de educatieve aanvullingen wordt ook duidelijk gepoogd om scholieren en studenten te bereiken, die het platform als uitgangspunt kunnen nemen voor verder onderzoek.

Ontvangst

De kritieken op Click! waren overwegend positief. Op de website hebben de makers een speciale pagina gewijd aan de ‘kudos’ die het project heeft ontvangen: reacties van andere historici en onderzoekers die Click! een warm hart toedragen.

Afbeelding 3: Een aantal reacties (‘kudo’s’) die de makers op de website hebben ontvangen. Opgehaald vanhttps://www.cliohistory.org/click/credits/kudos/

Twee andere historici publiceerden een uitgebreidere analyse. Goodall (2016) roemt het project vanwege de rijkheid aan verschillende bronnen. Beins (2018) prijst de website om de duidelijke navigatie. Beide auteurs stellen dat de voordelen van een digitaal publiekshistorisch project duidelijk naar voren komen: de website is toegankelijk, eenvoudig in gebruik en hypertekstueel (Danniau, 2013). De website is zelfs toegankelijk gemaakt voor mensen met een visuele beperking: elke pagina is eveneens als PDF-versie te bekijken. Het enige minpunt dat Goodall noemt is de lay-out van de website: die zou iets ‘hipper’ kunnen.

Toch zijn er naar mijn idee meer punten waarop Click! meer gebruik had kunnen maken van de voordelen van een digitaal publiekshistorisch project. Een drietal aspecten worden hieronder besproken.

Interactie

Op de website van Click! worden zowel het grote verhaal als persoonlijke, individuele verhalen verteld. Op de verschillende pagina’s staat bovenaan een videoclip, waarin een vrouw aan het woord komt om bij een bepaald onderwerp eigen ervaringen in te brengen. De persoonlijke verhalen worden op deze manier gepresenteerd.

Afbeelding 4: Een voorbeeld van een videoclip waarin een persoonlijk verhaal wordt verteld, in dit geval over verschillende gender identiteiten. Opgehaald van https://www.cliohistory.org/click/body-health/identities/

Het aandragen en toevoegen van eigen persoonlijke verhalen is bij Click!  daarentegen niet mogelijk – en dat is een gemiste kans. Juist bij een beweging die zo levendig is, is interactie met het publiek een mogelijkheid om nieuwe informatie te vergaren (Allington, et. al., 2016). De makers van Click! hebben veel informatie en persoonlijke verhalen verzameld, maar gaan nauwelijks commitment aan met de publiek dat het project bezoekt (Cohen & Rosenzweig, 2006). Er bestaat geen mogelijkheid om eigen contributies aan te dragen. Wel wordt er doorverwezen naar andere activistische organisaties, waarbij je als bezoeker wel een bijdrage kan leveren. De nadruk ligt iets te veel op het leveren van (een heleboel) informatie, en te weinig op de interactie met het publiek. Het ondermijnt daarmee in enige mate het idee van history from below, waarbij de geschiedenis van gewone mensen wordt verteld (Kean & Martin, 2013). Op die manier zou Click!, en het verleden dat het representeert, nog relevanter kunnen worden gemaakt.

Verschillende visies

Met de focus op de feministische geschiedenis doet Click! iets wat veel andere historici laten liggen: de stem van de vrouwen laten horen in de geschiedenis. Hiermee wordt een groep die in de geschiedenis weinig gehoord is uit ‘de marges gehaald’ (Risam, 2015). Het project, en de videoclips die daarop staan in het bijzonder, dragen bij aan de democratisering van het verleden (Madsen-Brooks, 2012; De Szegheo Lang, 2017). Op deze manier wordt bijgedragen aan een geschiedenis die inclusiever is (Green, 2017), in dit geval een geschiedenis waarin de feministische stroom en de kijkwijzen die deze met zich meebrengen, vertegenwoordigt. De groep wordt niet als één uniforme massa behandeld. Het is een voorbeeld van polyvocality, waarbij verschillende visies en meningen worden gepresenteerd (Madsen-Brooks, 2012).

Een van de verdiensten van digital humanities is dat er meer aandacht is voor factoren als ras, seksuele oriëntatie of geslacht (Risam, 2015). In het geval van Click! ligt de meeste nadruk op geslacht, maar ook de intersectionaliteit komt aan de orde. De makers halen op de introductiepagina het werk van historicus Hewitt (2010) aan, die het over ‘the messy multiplicity of feminist activism across the United States history’ heeft. De website kent zelfs een speciale pagina, Seperate Roads to Feminism, waarin de intersectionaliteit wordt besproken: de weg die is afgelegd is beïnvloed door verschillende factoren als ras, klasse, seksuele oriëntatie én geslacht.  

Toch heeft Beins (2018) kritiek op de wijze waarop Click! met al deze verschillende factoren omgaat. Te veel van de experts die in de video’s op de website aan het woord komen zijn wit. Mogelijk dat de makers zich daar wat van hebben aangetrokken, getuige het feit dat er steeds meer diversiteit in de videoclips zichtbaar is. De makers zouden desalniettemin nog meer aandacht kunnen besteden aan de verschillen tussen vrouwen onderling, en de verschillende visies die zij hebben.

Het doel

Click! is een van de vele voorbeelden waarmee meer aandacht wordt gegenereerd voor de rol van vrouwen in de geschiedenis. Met Click! is gepoogd om een zo groot mogelijk publiek te bereiken en getuige te laten zijn van de ongoing feministische revolutie. De intentie van de makers was om, juist in tegenstelling tot andere informatie op het internet, onderwerpen verder uit te diepen. Beins (2018) stelt echter dat het project meer breedte biedt dan diepte – het is eerder een introductie van een topic dan een eindpunt. Het staat in contrast met het doel dat de auteurs voor ogen hadden. Mogelijk reikte hun ambitie te ver: het moest zowel een algemene als persoonlijke geschiedenis vertellen, zowel compleet als volledig zijn, en zowel voor een academisch als niet-academisch publiek toegankelijk zijn. Dat blijkt in de praktijk vrijwel onhaalbaar.

Conclusie

Het enthousiasme van Goodall (2016), de kritische punten van Beins (2018): ze hebben allebei een punt. Click! is in veel opzichten een geslaagd voorbeeld van een digitaal publiekshistorisch project. Het is toegankelijk, maakt gebruik van de verschillende digitale mogelijkheden die een online project met zich meebrengt, en is een bron aan informatie. Het biedt een andere kijk op de geschiedenis, juist door de rol van vrouwen centraal te stellen. Door de vele verwijzingen is het een startpunt, van waaruit je nog verder kan om de feministische geschiedenis te ontdekken.

De motieven waarmee Click! is opgezet zijn enkel te prijzen. Het is een duidelijk project met een duidelijke missie, wat voor een groot deel geslaagd is. Het draagt bij aan de democratisering van de geschiedenis met betrekking tot vrouwen en feminisme en laat een breder scala aan verhalen en ervaringen horen.

Tegelijkertijd zijn bij Click! niet alle mogelijkheden tot interactie gebruikt en is er nog ruimte om het publiek meer te betrekken bij de geschiedenis. Door niet alleen de reeds bestaande verhalen te laten zien, maar ook door nieuwe verhalen te verzamelen, kan de website nog rijker aan informatie worden. Een eenvoudige knop met ‘submit’ doet al wonderen. Op die manier wordt het meer ‘history from below’, wat het project aantrekkelijk kan maken.

De website mag dan voor het grootste deel over de geschiedenis van het feminisme gaan, de makers benadrukken dat we er nog niet zijn: het onderschrift luidt niet voor niets ‘the ongoing feminist revolution’. Het verleden mag dan achter ons liggen, de geschiedenis ontwikkelt zich nog altijd – een project als Click! kan daar mooi aan bijdragen.

Dit artikel is geschreven voor Special Topics in Public History I van de masteropleiding Publieksgeschiedenis, Universiteit van Amsterdam 2018-2019

Verwezen naar

Allington, D., Brouillette, S., & Golumbia, D. (2016). Neoliberal tools (and archives): A political history of digital humanities. LA Review of Books.

Beins, A. (2018). Click! The Ongoing Feminist Revolution. Journal of American History, 104(4), 1099–1100.

Cohen, D. J., & Rosenzweig, R. (2006). Digital history. A Guide to Gathering, Preserving, and Presenting the Past on the Web. Retreived from http://chnm.gmu.edu/digitalhistory/

Danniau, F. (2013). Public history in a digital context: back to the future or back to basics?. Bmgn-Low Countries Historical Review128(4), 118-144.

De Szegheo Lang, T. (2017). Democratizing LGBTQ History Online: Digitizing Public History in “US Homophile Internationalism”. Journal of homosexuality, 64(7), 850-869.

Freedman, E. (2007). No turning back: The history of feminism and the future of women. New York: Ballantine Books.

Goodall, J. (2016). Spring 2017 Digital Project Review No.4: Jamie Goodall's review of "Click! The Ongoing Feminist Revolution". Retreived from https://www.hastac.org/blogs/tinadavidson/2017/04/02/spring-2017-digital-project-review-no4-jamie-goodalls-review-click

Green, S. (2017). Inclusions and Exclusions: considerations for a Stopes digital collection. Women's History Review, 26(5), 721-737.

Hewitt, N. (2010). No Permanent Waves: Recasting Histories of U.S. Feminist. Piscataway, NJ: Rutgers University Press.

Kean, H., & Martin, P. (2013). The public history reader. New York: Routledge.

Madsen-Brooks, L. (2012). "I nevertheless am a historian": Digital Historical Practice and Malpractice Around Black Confederate Soldiers. Writing History in the Digital Age.

O'Reilly, J. (1980). The girl I left behind. New York: Macmillan.

Risam, R. (2015). Beyond the margins: Intersectionality and the digital humanities. DHQ: Digital Humanities Quarterly, Volume 9, Number 2.

Ware, S. (2015). Women = Books Taking the History of Feminism Online. Retreived from http://www.wcwonline.org/Women-=-Books-Blog/click

Verder Bericht

Vorige Bericht

© 2021 Menno Woudt

Thema door Anders Norén